14 август: На денешен ден:

1868 година роден е Петар Поп Арсов, бугарски револуционер, еден од основачите и идеолозите на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација, и истакнат бугарски општественик.

Петар Поп Арсов е роден во селото Богомила, тогаш во Отоманската империја. Учи во Солунската бугарска машка гимназија и во Белград, а во 1892 година дипломирал na Високото училиште во Софија. Во 1891 година Дамјан Груев и Поп Арсов, во тоа време студенти на Софискиот универзитет, се зафаќаат да организираат дел од колегиte. Овој круг во Софија создава тајно младинско друштво наречено „Дружба“. Целта на друштвото, според Поп Арсов, била:

„… Да врбува истомисленици, кои да заминат во Македонија и таму на лице место, како некогаш Васил Левски и неговите другари, да подготвуваат почва за револуционерно движење во согласност со локалните услови …“

Подоцна Петар Поп Арсов учествува и во формирањето на Младата македонска книжевна дружина заедно со Евтим Спространов, Тома Карајовов, Христо Попкоцев, Димитар Мирчев, Андреј Љапчев, Наум Тјуфекчиев, Георги Баласчев, Коста Шахов, Георги Белев. За кратко време подоцна во дружината учествуваат и Даме Груев, Гоце Делчев, Иван Хаџи Николов и Христо Матов. Следната година тој се прибира во Македонија, каде што станува егзархиски учител. Предава во Скопје, Солун, Велес, Прилеп, Штип и други места.

На 23 октомври 1893 година, заедно со Даме Груев, д-р Христо Татарчев, Иван Хаџи Николов, Антон Димитров и Христо Батанджиев ја основува Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација. Автор е на првиот статут на организацијата, кој е изработен според образецот на статутот на Бугарскиот револуционерен централен комитет (БРЦК), кој сепак не е сочуван. Под псевдонимот Вардарски ја издава книгата „Стамболовщината во Македонија и нејзините претставници“ во која го критикува режимот на Стефан Стамболов и Бугарската егзархија. Во брошурата Поп Арсов прецизира дека:

„…“ Сите овие крстени (од стамболовистите) „сепаратисти“ се всушност сите интелигентни бугаро-македонци, чиј „сепаратизам“ се состои во тоа дека се против централизацијата на црковно-училишната власт, со други зборови ова е една млада бугарско -македонска партија која го заштитува самоуправувањето и старите права на бугарско-македонските општини … „“

Поп Арсов е бугарски учител во гимназијата во Скопје (1.IХ.1892 – 31.VIII.1893), во гимназијата во Солун (1.IХ.1893 – 31.VIII.1894), бил егзархиски чиновник во Велес (1.I .1895 – 31.VIII.1895) и повторно наставник во средно училиште во Прилеп (1.IХ.1895 – 31.VIII.1896) и во средно училиште во Штип (1.IХ.1896 – 18.ХII.1897). Во 1897 година по откривањето на Виничката афера Поп Арсов, во тоа време главен учител на бугарските училишта во Штип, е уапсен и осуден на доживотен затвор, и е заточен во тврдината Подрум кале во Мала Азија. Амнестиран во 1902 година, тој продолжува да се занимава со револуционерна дејност. За време на бранот апсења следат Солунските атентати од април 1903 година, Поп Арсов е уапсен во Велес и однесен во Скопје.

Според Михаил Думбалаков во крајот на 1905 година Поп Арсов заедно со Думбалаков и Христо Попкоцев е уапсен во Солун и однесен во Куршумли ан во Скопје.

Во 1905 година учествува на Рилскиот конгрес, на кој е избран за задграничен претставник во Софија. По расцепот на ВМОРО во 1907 година е активист на левицата, а на тајно заседание во Рилскиот манастир ја поддржува одлуката Даме Груев, Борис Сарафов, Иван Гарванов и Христо Матов да бидат елиминирани физички. По Младотурската револуција во 1908 година до Втората балканска војна е во Македонија.

Во 1910 година го поддржува Теодосиј Скопски при обидот повторно да се кандидира за Скопски митрополит, но тоа не се случува, и покрај демонстрираните од последниот проегзархиски позиции. За кратко време е учител во Бугарското педагошко училиште во Скопје и ја извршува и директорската должност. Зема активно учество во подготовката и спроведувањето на изборите за Отоманскиот парламент со листата на Народната федеративна партија (бугарска секција), но не го добива потребниот број гласови за пратеник.

По избувнувањето на Балканската војна во 1912 година и окупацијата на Македонија во декември 1912 година Поп Арсов учествува на средбата на македонски дејци во Велес, организирана од Димитар Чуповски, на која присуствуваат Ангел Коробар, Ризо Ризов, Александар Мартулков, Крум Зографов, Јован Попјорданов, наставникот Иван Елезов, Димитар Ничев и Методи Попгошев. Тие решаваат да испратат претставници на Лондонската конференција, како и во Париз за да се борат за зачувување на целокупноста на Македонија. Обидот им се испоставува неуспешен.

По Балканските војни Поп Арсов се преселил во Бугарија. Неговата сопруга е учителката од Солунската бугарска девојки гимназија Хрисанта Настева. Се населиле во Костенец, каде учителствуваат од 1914. Учествува во активностите на т. нар. Привремено претставништво на поранешната ВМОРО.

По тој повод во 1919 година пишува:

„… бруталната политика на посрбување која го одрекуваше секое човечко достоинство кај македонските Бугари и жестоко го повредуваше нивното национално чувство – создаде во душата на овој милионски бугарски народ една трагедија која стануваше уште пострашна имајќи го во предвид тоа дека посрбувањето значеше не само денационализирање, ами и враќање на македонските Бугари под шапката на Грчката патријаршија, против која беа воделе долгогодишна крвава борба и едвај се беа изкопчале од нејзините вампирски нокти. Слоганот беше: подалеку од Бугарија! Не заради тоа што таа беше виновна за ситуацијата во Македонија, туку затоа што секое сомневање за нејзина интервенција можеше да и напакости и на неа, и на делото, кое требаше да си го задржи својот чисто внатрешен македонски карактер. Врз овие јасни и точно определени основи се формира првиот таен „Комитет за стекнување политичките права на Македонија дадени на неа од Берлинскиот договор“, од кој конечно се разви подоцна таканаречената Внатрешна М. Р. Организација … “

За улогата на Русија и нејзината улога во Македонија по Балканските војни Поп Арсов тврди:

„… страшните конфликти кои произлегоа од вештата игра на австриската дипломатија, се одразија главно во Македонија, каде што се дојде дотаму, штото руските конзули со камшик во рака ги тераа бугарските селани да стануваат Срби! Бугарите во Македонија беа третирани како судански црнци кои по волјата на рускиот цар, мораше да се подарат на Србија за казнување на непослушната Бугарија, станала опасна како авангарда на Австрија за руските интереси кон Цариград …. “

По Првата светска војна и потпишувањето на Нојскиот договор, со кој поделбата на Македонија се потврдува од земјите победнички, активностите на Привременото представителство замира. Поп Арсов останува во Костенец до 1929 година Таму тој е не само учител, но и директор на Костенечката прогимназија до своето пензионирање. Во 1930 година се преселува во Софија, каде што живее до крајот на својот живот со својата сопруга. Неговиот брат Андреј Поп Арсов е градоначалник на Богомила во периодот 1915-1918 година, но е убиен заедно со општинските советници Георги и Павле Костадинов на 28 октомври 1918 година од страна на српските власти. На името на Петар Поп Арсов е именувана улица во Штип за време на второто бугарско управување во Вардарска Македонија во 1941-1944 година

13 август: На денешен ден:

1895 година во Софија умира Трајко Цветков Китанчев (1858 – 1895) – писател, деец на македонското револуционерно движење. Прв претседател на Македонскиот комитет (подоцна Врховен Македонско-одрински комитет). Роден е во селото Подмочани, Ресенско, на 1 септември 1858 година Учител е во Бугарската машка гимназија во Солун, во Пловдив, училишен инспектор во Трновско. Доброволец во Српско-бугарската војна (1885). Китанчев е главен иницијатор за обединување на македонските друштва во Бугарија и е првиот претседател на Македонскиот комитет. Автор е на статии и други материјали за националната идеја. Го прави првиот превод на бугарски јазик на „Дон Кихот“ од Сервантес.

8 август: На денешен ден:

1877 година роден е Илија Петров Балтов, бугарски воен, потполковник, и револуционер, деец на Врховниот македонско-одрински комитет.

Балтов е роден во 1877 година според некои сведоштва во селото Буково, Битолско, а според други – во самиот град Битола, тогаш во Отоманската империја. Во 1900 година завршува Военото училиште во Софија. Се приклучува кон ВМОК. Учествува во Горноџумајското востание. Во почетокот на 1903 година ја напушта службата, за да се оддаде целосно на револуционерна дејност. Влегува во Охридска-Кичевска чета на ВМОК на чело со Александар Протогеров и учествува во борбите кај селата Селиште и Габрово на 14 и 15 април. За време на Илинденското востание е војвода на чета во одредот на Стефан Николов и учествува во борбата при Добро поле во Рила на 8 октомври 1903 година

Во април 1904 година при обид да ја помине грчко-турската граница на пат за Битолско е фатен од страна на отоманските власти, но е ослободен од битолскиот затвор поради амнестијата од 12 април 1904 година.

Зема учество во Балканската војна. Во Првата светска војна е командант на дружина од Прв полк на единаесетара пешадиска македонска дивизија.

Балтов умира во Софија во 1934 година.

16 ЈУЛИ: На денешен ден:

1868 година роден е Черно Пеев, наречен Христо Чернопеев и Црниот, капетан од бугарската армија и деец на национално-ослободителното движење во Македонија и Одринско, шеф на Струмичкиот округ на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација.

Христо Черно Пеев е роден на 16 јули 1868 година во селото Дерманци, Ловешко. Завршува III прогимназиски клас во Плевен. Ја одбива редовната воена служба во 17 плевенски полк и во 1899 година останува на услуга како унтерофицер и фелдфебел во 15 Ломски полк во Белоградчик. Во истиот полк служи и Борис Сарафов, кој го привлекува Пеев кон македонско-одринското ослободително движење и тој е меѓу основачите на Тајното офицерско братство во Белоградчик.

Во август 1899 година Пеев ја напушта службата и во септември пристигнува во Солун, каде што под раководство на Пере Тошев, доктор Христо Татарчев и Христо Матов четири месеци се занимава со воена обука на членови на ВМОРО. На 14 февруари 1900 година станува четник во четата на Михаил Апостолов Попето, која дејствува во Гевгелиско и Ениџевардарско. Михаил Попето го прекрстува во Чернопеев.

Од април 1900 година е самостоен војвода на агитационо-организаторска чета во Кукушко, чија цел, слично на четите на други двајца бугарски воени Марко Лерински и Михаил Попето е создавање на селски комитети и воена обука на населението. Во четата на Чернопеев се обучуваат Михаил Герџиков, Сава Михајлов, Крсто Асенов, Александар Китанов, Петар Китанов, Мирчо Икономов, Никола Дечев и други идни истакнати дејци на ВМОРО.

Во февруари 1901 година четата на Чернопеев ја води првата голема битка помеѓу чета на организацијата и отомански единици – 14 часа се борел кај село Бајалци, а во битката загинуваат половина четници заедно со братот на Гоце Делчев Мицо Делчев. Таа борба го утврдува авторитетот на Револуционерната организација во Кукушко и Гевгелиско. Во март Чернопеев заедно со Туше Делииванов пристигнува во Софија за снабдување со оружје. Тука Гоце Делчев го договара да ја преземе како војвода Горноџумајската област каде што се стреми да се истисне влијанието на Врховниот комитет и им дава чести борби. Четата на Христо Чернопеев, заедно со оние на Крсто Асенов и Јане Сандански учествува во аферата „Мис Стоун“ во Пирин во 1901 година.

Чернопеев се однесува со резерви кон решенијата на Солунскиот конгрес на ВМОРО во јануари 1903 година за преземање на курс кон брзо востание. На 24 март 1903 година четата на Чернопеев влегува во Македонија и во април води неколку борби во Струмичко и Горноџумајско. Се враќа во Бугарија за муниција и оружје и повторно влегува во Македонија со 250 лица во август по избувнувањето на Илинденското востание. Четата му се дели на три – едната на чело со Петар Самарджиев заминува за Тиквеш, а друг дел, на чело со Никола Жеков – за Радовишко. Чернопеев води неколку борби со отомански единици во септември во крајот на востанието се враќа во Бугарија.

По поразот на востанието заедно со Јане Сандански и Димо Хаџидимов учествува во изработката на јануарската директива од 1904 година, која послужва за идејна основа на левицата во македонско-одринското национално-револуционерно движење. Војвода е на чета во Кукушко, каде ги обучува идните војводи на ВМОРО. Во октомври 1905 година е делегат од Струмичкиот револуционерен округ на Рилскиот конгрес веќе како шеф на Струмичкиот округ. Дејствува независно и не го признава раководството на организацијата. Помошник војвода му Петар Китанов со 5 четници во Малешевско и Пехчевско, Мануел Георгиев со 9 лица во Петричко. Во Радовишко дејствува Стамен Георгиев, кој се покорува на раководството на ВМОРО.

По убиството на Борис Сарафов и Иван Гарванов е уапсен во Софија, под сомнение за соучество. Не успева да учествува на Ќустендилската конгрес на ВМОРО од 1908 година.

По Младотурската револуција во 1908 година се легализира и утврдува во Солун. Во април 1909 година четите на Чернопеев и Сандански учествуваат во задушувањето на контрапревратот во Цариград. Во 1909 година станува еден од основачите на Народната федеративна партија (бугарска секција) и член на нејзиното раководство.

Во декември 1909 година, сепак Струмичките дејци ја напуштаат партијата и Чернопеев заедно со Константин Самарджиев Джемето и поранешните врховисти Михаил Думбалаков и Кочо Хаджиманов го обиколуваат Струмичко за обновување на организиционната мрежа во округот. Думбалаков пишува за Чернопеев:

„… овој безумен храбрец и неумолив, суров и страшен терорист … Чернопеев, надарен со челични мускули и со сите револуционерни добротедели, поседуваше еден недостаток – недостатокот на самостојност. Жртва на влијанија, тој беше јзапочнал револуционерната дејност како врховист; минувајќи ја границата беше работел во услуга на внатрешните; подоцна беше освоен од Влахов за федералистите, а хуриетот го беше затекнал во штабот на санданистите.

Раскинувајќи со Сандански, Чернопеев пишува остро писмо до него и неговите истомисленици, во кое ги обвинува за согласувањето со младотурците. Во почетокот на 1910 година четворицата минуваат во Бугарија и Чернопеев е привремено интерниран во Дерманци на инсистирање на османлиските власти, но наскоро четворицата повторно се собираат во Софија. Во 1910 година Чернопеев ја основува Бугарската народна македонско-одринска револуционерна организација заедно со Апостол Петков, Тане Николов и др. Христо Чернопеев влегува во Македонија во 1910 година, заедно со војводите Ичко Димитров, Апостол Петков и В’ндо Гошев. Во 1911 година откако БНМОРО и ВМОРО се здружуваат заедно со Тодор Александров и Петар Чаулев е избран за член на ЦК на ВМОРО, како резервен член станува Александар Протогеров од ВМОК. Чернопеев е началник на разузнавачкиот пункт на ВМОРО во Струмица.

При избувнувањето на Балканската војна во 1912 година е на чело на Втора посебна партизанска чета (чета) на Македонско-одринското ополчение, составена од 145 лица [8]. Учествува во ослободувањето на Банско, Мехомија и Кавала заедно со Јонко Вапцаров, Пејо Јаворов и Лазар Колчагов го спасува селото Калапот од башибозук, но доцни во Плевња. На 24 октомври со Михаил Чеков влегуваат во Драма, а на 27 во Кавала, по што е назначен за командант на Кавала.

Подоцна служи во 3 чета на 4 Битолскa дружина. Награден е со орден „За храброст“ III степен.

Зема учество во присилноto покрстувaње  на помаците од Драмско и Неврокопско во зимата 1912 година.

За време на Втората балканска војна, заедно со неговата чета помага на активностите на XXVII Чепински и XXVIII стремски полк во борбите кај село Конче, Радовишко. До крајот на војната останува на располагање на командата на II бугарска армија. Поради борбените заслуги за Бугарија е произведен во прва офицерската титула поручник.

Станува пратеник од Струмичкиот округ, но во 1915 година го напушта парламентот и како резервен капетан оди на фронтот. За време на Првата светска војна е командант на I чета на VI полк на ХІ дивизија. Загинува на 6 ноември 1915 година во борба со француски единици во близина на селото Криволак, Штипско. Погребан е во црквата „Успение Богородично“ на Ново Село, кварт на Штип. По воспоставувањето на комунистичката власт во Македонија во 1945 година неговиот гроб е уништен. Во 2010 година целото гробиште е ископано и посмртните останки на војниците се уништени. Во Регионалниот историски музеј на Благоевград се чуваат лични предмети и оружје на Чернопеев, вклучувајќи револвер, со кој се борел во Првата светска војна, во која и умира. Родната куќа на Чернопеев во неговото родно село денес е музеј, но е во очајна состојба.