10 ФЕВРУАРИ: На денешен ден:

1922 умира Христо Апостолов Матов – еден од лидерите на ВМРО и нејзин теоретичар. Роден е на 10 март 1872 година во Струга. Воспитаник е на Солунската бугарска машка гимназија, а подоцна дипломирал на Факултетот за историја и филологија на Софискиот универзитет. Директор е на Бугарското педагошко училиште во Сер, а подоцна предава на Бугарското педагошко училиште во Скопје.

Во 1897 година Матов под псевдонимот Дримколов ја издава брошурата „Сръбските претенции в Западна България“, во која ја докажува бугарштината на словенското население во Македонија и ги отфрла како неосновани тврдењата дека тоа е српско. Брошурата започнува на следниов начин:

ʺВъ тая статия искамъ да сподѣля съ читателитѣ нѣколко мисли за претенциитѣ, които въ най-ново врѣме поддигнаха Сърбитѣ върху оная наша страна, която етнографски се нарича Западна България, а археологически е позната подъ име Македония.

Фактъ е, констатиранъ вече, че Македонскитѣ Българи сѫ захванали да се събуждатъ по-рано отъ Мизийскитѣ и Тракийскитѣ..ʺ

Поддржувач на И. Гарванов и Б. Сарафов и противник на Ј. Сандански.

19 ЈАНУАРИ: На денешен ден:

1879 година во Ресен е роден Симеон Радев (1879 – 1967). Член е на ВМОРО од 1895 година. Неговото директно учество во македонското движење се прекинува по поразот на Илинденското востание во 1903 година. Учествува во Првата и Втората Балканска војна. Во 1913 година бил член на Бугарската делегација за склучување на мир во Букурешт. Ополномоштен министер е во Букурешт, Берн, Хаг, Константинопол, Вашингтон, Лондон и Брисел. Член е на Народнолибералната партија до 1913 година. Како студент соработува со швајцарскиот печат со статии за положбата на населението во Македонија. Во Женева издава двонеделен лист на македонските револуционери на француски јазик – „L’Effort“, а во Париз – „Le Mouvement Macedonien“. Основач и директор е на весникот Волја. Од 1902 година до 1912 година развива активна публицистична активност (околу 1400 публикации) – коментари, беседи, памфлети, прегледи, интервјуа, очерци за личности од целиот свет, репортажи за настани во Бугарија и во странство и др.

Негово најпознато дело е документарната историска хроника “ Строителите на съвременна България“ – крупна творба на бугарската историографија и литература.

Автор на “ Македония и Българското възраждане през XIX век“, издадена на француски јазик во 1918 година

Доброволец во Балканската војна, учесник во Македоно-одринското ополчение – Трета Солунска дружина која војува против Србите во Осоговските Планини.

Еден од основачите на Македонскиот научен институт.

––––––––––––––––

На снимката: Кнез Кирил Преславски и Симеон Радев пред средбата со претседателот Херберт Хувер, Вашингтон, 1929 година

18 ЈАНУАРИ: На денешен ден:

1830 година, во Охрид е роден Григор Прличев – бугарски писател, преведувач, општественик. Учи во Охрид, учителствува во Тирана. Студира медицина во Атина, но ги прекинува поради финансиски потешкотии. Учител е во Прилеп и Охрид. Од 1858 година продолжува со студиите на Медицинскиот факултет во Атина, се префрлува на Филолошкиот факултет. Во 1860 година ја освојува првата награда на годишниот поетски натпревар со неговата поема „O Armatalos“ („Сердарот“). Од 1860 година е учител во Охрид. Во 1862 година ја напишал поемата „Скендербег“. Го заменува грчкиот јазик со бугарски во училиштата и црквите (1863). По негова иницијатива во 1869 година е основано првото Читалиште во Охрид. Тој е автор на стихотворби („Докога, братја мили б’лгари“, „Чујте чеда македонци“, „Песна за уништувањето на Охридската Патријаршија“ и други.); на слова за Кирил и Методиј, Климент Охридски и други; на дописки во весник „Време“, „Македонија“, „Право“. Во 1884 година ја напишал „Автобиографија“ (1894, постхумно). Прличев е првиот бугарски преведувач на Хомер.

Софија слави 141 година од своето ослободување

Софија слави 141 година од ослободувањето на градот од турското ропство.

Со празнично чукање на камбаните на централните софиски храмови, благодарствени молебен и литија ќе биде одбележана годишнината од доаѓањето на руските војници под предводителството на генерал Јосиф Владимирович Гурко во Софија и ослободувањето на градот од турско ропство.

Софија е ослободена пред 140 години без насилства, без пожари, како се планирало. Тука брзата реакција на руските војници кои продираат светкавично во градот и отпорот на западните конзули кои одбиле да го напуштат, како и волјата на жителите на градот, водат до неговото ослободување во 1878г.