21 ДЕКЕМВРИ: На денешен ден:

1880 година во Смилево е родена Донка Ставрева Ушлинова или Донка Комитката.
Член на ВМОРО подоцна војник во бугарската армија и подофицер, учествувала во балканските и првата светска војна!
Донка се омажила млада на 15 годишна воздраст за Ставри Христов од село Лера (битолско). Додека мажот и бил на печалба започнал да ја следи и вознемирува локалниот чифлиг-сајбија Реџо Беј. Таа го убила со помошта на нејзината јатрва Сребра Апостолова и нејзиниот маж (исто членови на ВМОРО). По убиството преминале во илегала и се криеле во планините, каде што го нашле ресенскиот војвода Славејко Арсов кој ги облеков во четнички униформи и го примил во неговата чета.Подоцна по одмазда за убиениот бег властите и ја разрушиле куќата. За време на Илинденското востание учестувала во над 20 борби со аскерот кај ресенско, кај селата Лева Река, Златари, Смилево…

По востанието преку Србија пребегала во Бугарија во Варна каде што се нашла со својот сопруг. За време на балканските војни заедно со Ставри Ушлинов била доброволец во втората рота на осма Костурска дружина на Македоно-одринското ополчение. За време на војните учествувала во многу битки и била унапредена во заповедник добила и два медали за храброст од трет и четврт степен.

Во првата светска војна била доброволец во Вториот Пешадиски Македонски полк преименуван во 60-ти пешадиски полк на 11-та дивизија. Учествувала во Дојранската битка, битките кај Јаребична и Круша планина. Наградена била со орден за храброст втор степен и унапредена во подофицер. По војната била наградена со орден за храброст од прв степен заедно со нејзиниот сопруг лично од тогашниот министер на војната Генерал-полковник Никола Жеков, била предложена и за офицерски чин но крајот на војната го стопирал повишувањето.

По крајот на војната се вратила да живее во Варна заедно со нејзиниот сопруг, добиле еднократна парична помош од 10 000 лева, изградиле куќа во која во 1924 година им се родил синот Александар. Се до нејзината смрт била член на Варненското друштво на резервни офицери – Другарски Сојуз. Посмртно Македонскиот женски сојуз издал некролог:

„Почина Донка Војвода, револуционерна жена, хероина, несебичен и храбар борец за родните идеали …“

 

19 ДЕКЕМВРИ: На денешен ден:

1879 година е потпишан Мемоарот на бугарите од Македонија – обраќање на 102 македонски Бугари кон Големите сили.

Мемоарот на бугарите од Македонија е обраќање до Големите сили од 19 декември 1879 година, потпишан од 102 македонски бугари, со кое се бара создавање на еден вилает од сите македонски епархии, населени со Бугари.

Мемоарот е испратен до претставниците на Големите сили уште пред свикувањето на Европската комисија во врска со работата на вилаетските комисии за реформите. Ова се случува скоро по крајот на Кресненско-Разловечкото востание.

Во уводот се опишува тешката состојба и недостатокот на сигурност на христијаните во Македонија, грабежите, убиствата, насилството од страна на муслиманите, кои се толерирани од државата и оставани слободно да се шетаат вооружени до заби. Се бара изработување во духот на член 23 од Берлинскиот договор на специјални правилници од комисија, во која широко да е претставено локалното население. Овие правилници треба да бидат разгледани од Портата и договорени пред нивното прогласување и со една Европска комисија. Големите сили не треба да ја трпат оваа положба, бидејќи тоа го попречува воспоставувањето на траен мир на Истокот и треба да придонесат за примена во Македонија на одредбите од член 23, приспособени кон барањата, навиките и обичаите на мнозинството од населението.

Големите сили треба да ги направат неопходните чекори за создавање од сите епархии и кази во Македонија населени со мнозинство Бугари – Дебар, Охрид, Костур, Лерин, Битола, Воден, Мелник, Сер, Драма, Дојран, Велес, Скопје, казите Паланка, Џумаја, Штип и така натаму – во еден вилает.

Мемоарите не е датиран, а датата се дознава од весникот ʺМарицаʺ од 25 декември. Меѓу потписниците на Мемоарот се Куко војвода од Лакос, Ангел Војвода од Куманич, Анастас војвода од Старчишта и други.

Мемоарот во оригинал може да го погледнете тука.

5 ДЕКЕМВРИ: На денешен ден:

1927 година во Скопје започнува процесот против 20 студенти од различни универзитети во српско-хрватското кралство уапсени по разоткривањето во Македонската младинска тајна организација, создадена со цел да и помага на ВМРО во борбата за ослободување на Македониjа. Меѓу судените се Димитар Ѓузелов од Дојран, Борис Андреев, Петар Хаџипанзов и Георги Хаџиманев од Велес, Штерјо Боздов од Крушево, Димитар Чатров, Харалампи Фукаров и Кирил Кузманов од Прилеп, Кирил Вангелов, Кирил Караджов, Емануел Чучков, Тодор Гичев, Благој Монев, Тодор Христов и Христо Хаџикимов од Штип, Борис Светиев од Битола, Јордан Сапунџиев од Скопје, Димитар Нецев од Струмица и Иван Шопов од Гевгелија.Поради широкиот одзвук во странство, не се изречени смртни казни.

28 НОЕМВРИ: На денешен ден:

1907 година по наредба на Јане Сандански, Тодор Паница го застрелува Борис Сарафов и Иван Гарванов во Софија.

Борис Петров Сарафов  е бугарски општественик, деец на националноослободителните борби на Бугарите во Македонија и Одринско. Роден е на 12 јули 1872 година Ги завршува Солунската машка гимназија (1890 година) и Военото училиште во Софија (1893 година). Служи како офицер во Белоградчик. Војвода на чета вочетничката акција акција на ВМОК (1895) и на 12 јули го презема Мелник. Во периодот мај 1899 – март 1901 година е претседател на ВМОК. Соработува со Гоце Делчев и Ѓорче Петров – задгранични претставници на ВМОРО во Бугарија. Тој е началник на Генералштабот на востанието во Битолскиот револуционерен округ за време на Илинденско-Преображенското востание. Во периодот 1903-1904, тој патува низ Европа и ги популаризирал идеите и работата на ВМОРО. Учествува на Рилскиот конгрес (1905) како претставник на Битолскиот револуционерен округ. Избран е заедно со Иван Гарванов и Христо Матов во Задграничното претставништво на ВМОРО во Бугарија.

Иван Гарванов е еден од основачите и лидерите на Бугарското тајно револуционерно братство во Турција, формирано како противтежа на ВМОРО. По влегувањето во братството во 1899 година, во ВМОРО станува член на Солунскиот комитет. Во 1901 година, по Солунската афера, застанува на чело на Централниот комитет на ВМОРО. Под негово раководство на Солунскиот конгрес на ВМОРО во 1903 година, е донесена одлука за дигање на востание. По солунските атентати во април 1903 година, тој е уапсен и испратен на заточение во Акја, Мала Азија. Ослободен е во 1904 година, оди во Бугарија и станува учител во Втората машка гимназија во Софија. По 1906 година, во составот на Задграничното претставништво на ВМОРО, станува гласноговорник на идеите на десното течение.