21 МАРТ: На денешен ден:

1905 година загинува Иван Христов Орџанов, познат како Иванчо Карасулија, Карасулски, Гевгелски или Дилбер Иванчо, бугарски револуционер, војвода на Внатрешната македонска револуционерна организација и на Врховниот македонски комитет.

Иванчо Карасулија е роден во селото Карасуле (Ругуновец), денес град Поликстро, Грција. Татко му е од Орџановиот род во Петрово, а неговата мајка е од Делиатанасовиот род од Божец. Неговиот чичко, Атанас Орџанов, е деец на ВМОРО и ВМОК.

Орџанов останал без образование и станал хајдутин, заедно со Кади Јусеин од Негорци и Мола Идриз од Карасинанци. За кратко е во четата на Миц Ѓаваталијата. Уапсен е од османлиските власти во 1896 година и поминува 7 месеци во затворот во Солун. Влегува во ВМОРО, покрстен од свештеникот Стамат Танчев и извршува терористички порачки од Централниот комитет. Заедно со Митре Дудуларски од Дудулари, по наредба на Груев, го убиваат ренегатот Илија Пејчиновски (Пејчиновиќ) која станал српски учителк и фо организирал убиството на учителот по хемија во Солунската гимназија, плевенчанинот Христо Ганов.

Откако извршуваа неколку убиства над шпиони, прогонувани од властите на 15 септември 1897 година, Карасулија, Апостол Петков и Спиро Карасулски стануваат нелегални, а подоцна, кон нив се придружува и Христо Узунов од Куфалово. Војвода е Карасулијата со подвојвода Апостол Петков, а малата чета е вооружена од Аргир Манасиев во Смоквица. Кон средината на февруари кон четата им се присоединуваат и Гоно Балабанов од Шехово и Павел Граматиков од Кониково, Стојко од Карасуле, Лазар Делев од Ореховица, Гого Киров и Мито Јаков Хаџијата од Мутулово, Кољо Машкото од Богородица и Коста Мусевски од Костурино. За кратко време, четата која дејствува во Дојран, Гевгелија и Ениџевардарско, предизвикува страв кај Грците и Турците-зулумџии во регионот.

Гевгелискиот раковофител на ВМОРО Илија Докторов пишува:

„ Още със сформирането на тая малка нелегална група в нашия край, като мълния се разнесе по всички села в околията, че има революционна чета под воеводството на Иванчо Карасулски. Четата започна много тайно да обикаля организираните села. Навсякъде намираха отличен прием. Организираните членове във всички села, където отиваха гледаха на тях като на спасители от турската тирания. В тяхно лице виждаха герои, които са готови да жертвуват живота си за свободата на роба. По селата се надпреварваха кой да ги вземе у дома си. “

Во 1898 година го запленува богатиот турски бег Туран ага од Мемешли и зема 2000 турски лири за откуп. Централниот комитет, со долги расправии, успева да го собере откупот што четата сака да го задржи за себе си и според гевгелискиот раководител Аргир Манасиев, Карасулија и Апостол војвода ја губат довербата на Централниот комитет. Карусулијата и Апостол се разделуваат во јуни, при што едниот делува во Гевгелиско, а другиот во Ениџевадрарско, но и двајцата продолжуваат со хајдутлук. Даме Груев инсистира на смртна казна, но на тоа се спротивставуваат гевгелиските и ениџеварадрските раководители на ВМОРО и за да се стегне дисциплината во реонот испратена е четата на Михаил Апостолов.

На крајот на 1898 година, Карасулијата и Апостол Петков добиваат задача да го ликвидираат еден од најголемите шпиони во гевгелискиот регион, околискиот лекар, гркот Димитриос Кивернидис, кој е убиен од двајцата во ноември.

Во декември 1899 година, четата на Карусулијата неуспешно се обидува да киднапира еден богат гркоман, сопственик на рудник, од неговата куќа во Валандово, и до тоа ја предизвикива тешката Валандовска афера.

Карасулијата заминува за Бугарија, каде според Ангел Динев, е испратен од ВМОРО да се неутрализира заради неговите чести харамиски пројви. Таму се зближува со генералот Иван Цончев и се присоединува кон Врховниот комитет, а во пролетта 1902 година се враќа во гевгелиско и ениџевардарско како врховистички војвода, што го довело во судир со Апостол Петков и Аргир Манасиев, кои се обидуваат да го вратат во Внатрешната организација. .

За време на Илинденско-Преображенското востание во селото Корнишор, четите на Крустју Асенов од Кукушкиот крај и ениџевардарските чети на Апостол војвода и Иван Карасулијата се обединуваат. Тука пред 250 четници станува осветувањето на знамето. За време на востанието се воделе низа битки во Гевгелија и Ениџевардарско. На 12 септември, четите на Апостол, Иванчо Карасулија и кукушката чета на Гоце Нисторов, вкупно 103 души, се борат на врвот Гундач на Пајак со 1.200 турски војници. На 13 октомври, четите на Апостол, Иванчо Карасулијата и Трајко Готов во голема битка ги поразуваат пешадијата и коњицата собрани против нив од Гевгелија, Ениџе Вардар и Гуменџе. На крајот на востанието Иванчо Карасулијски учествува во снимањето на филмовите на британскиот кинематографер Чарлс Нобл.

Иванчо Карасулија е убиен, заедно со целата своја чета, во битка во местноста Џарлов Рид кај денес исчезнатото село Лесков, на грчки Трија Елата.

Сестрин син на Иванчо Карасулијата е Антон Југов, раководител на Бугарската комунистичка партија и премиер на Бугарија.

Михаил Думбалаков за Иванчо Карасулија пишува:

„ Млад, красив, строен, левент, този човек, комуто природата бе изсипала всичките си дарове, постигайки в него онази хармония на красотата, еднакво отразена в душата и тялото, му бе отредила и красив жизнен път, изпълнен с борби и подвизи, чиито варианти бяха само легенда…

Прословутата му смелост бе импонирала и на турците. Те в душата си адмирираха храбреца, който очароваше с моминската си хубост и красивата арнаутска премяна.

Свенлив като селска девойка и неук като нея, Иванчо Гевгелийски си бе спечелил между турците прозвището Гизел Иванчо.

Този син на народа, излязъл от неговите недра, бе отразил в себе си всичките му добродетели и нито един от недостатъците му.

Безумен храбрец, неговото име само бе обръщало в бягство многочислени потери. Докато Апостол войвода отбягваше честите срещи с турските потери, Иванчо Гевгелийски от своя страна… търсеше противника, предизвикваше сраженията и там показваше неподражаемото си изкуство. Ала чудният юнак, който бе търсил смъртта в открит и честен двубой бе също предателски и подло убит.“

28 ФЕВРУАРИ: На денешен ден:

1867 година во Охрид е роден Александар Николов Протогеров, бугарски офицер, генерал лејтенант, политичар и револуционер. Тој е еден од најистакнатите фигури во ослободителното движење на македонските Бугари, каде постојано зазема раководни позиции во Врховниот македоно-одрински комитет, Внатрешната македоно-одринска револуционерна организација и Внатрешната македонска револуционерна организација. Учи во Военото училиште во Софија и како јункер е доброволец во Српско-бугарската војна. Во 1887 година го завршува Военото училиште. Ја започнува својата служба во пешадијата. На 18 мај 1890 година тој веќе е поручник. На 2 август 1894 година тој станува капетан и служеше како аѓутант во Прва бригада на Петтата пешадиска дунавска дивизија. Служи во Русе, каде е раководител на Бугарските ослободителни братства и помошник на местното македоно-одринско дружество. Станува член на Врховниот македоно-одрински комитет. Во 1902 година тој ја напушта својата единица за да се вклучи на Горноџумајското востание. Од 1 јануари 1903 година, капетан Протогеров привремено преминува во резерва. Раководи со чета во Малешевско, Петричко, Поројско и други. На чело на голема и добро вооружена чета наменета за охридскиот регион, помеѓу 12-14 април 1903 година, тој води тешка битка со многубројна турска војска, недалеку од границата кај Габрово, каде е ранет и се враќа во Бугарија.

92 години од подвигот на Мара Бунева

Денес се одбележува 92-годишнината од подвигот на Мара Бунева, коjа го уби српскиот џелат Велимир Прелиќ во Скопје.

Мара Бунева е родена во Тетово во 1901 година. Учела во гимназијата во Скопје, а по завршувањето на Првата светска војна се преселила во Софија, каде го завршила високото образование. Се оженила со офицерот на бугарската армија Христо Хранков. Нејзиниот брат Борис Бунев ја привлекува во редовите на ВМРО. Започнува да ги исполнува наредбите на револуционерната организација, неколку пати преминувајќи ја границата со заговорни задачи.

На 13 јануари 1928 година, Бунева го убила во центарот на Скопје на Камениот мост на реката Вардар, Владимир Прелиќ, а потоа се застрелала во градите. Прелиќ е правен советник во Вардарска Бановина и како таков е одговорен за студентскиот процес во Скопје против деjците на Македонската младинска тајна револуционерна организација (ММТРО).

На прашањето на српскиот офицер, кој првпат пристигнал на местото на убиството, зошто го убила Прелиќ, храбрата жена одговара: „Поради тортурата што тој ја изврши врз моите браќа студенти. Затоа што ја сакам мојата земја “. Мара Бунева починала на следниот ден, на 14 јануари од раните. Нејзиниот погреб е извршен без свештеник и во безимен гроб.

23 ДЕКЕМВРИ: На денешен ден:

1924 година по наредба на Иван Михаилов, Димитар Стефанов од Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО) во Милано, Италија го убива членот на Централниот комитет на организацијата Петар Чаулев.

Петар Чаулев е деец на македоно-одранското револуционерно движење. Роден е во 1882 година во Охрид. За време на Илинденското востание во 1903 година е војвода на чета, со која води битки во Охридско и Крушевско. По разгромот на востанието, останува во родниот крај и работи на возобновување на организацијата. Во 1911 година е избран за член на Централниот комитет на Внатрешната македоно-одринска револуционерна организација (ВМОРО). За време на Балканската војна (1912-1913) раководи чета која се бори против воспоставувањето на српската власт во Охридско. По Првата светска војна (1914-1918) е во составот на Централниот комитет на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО). Заедно со Тодор Александров и Александар Протогеров го потпишува Мајскиот манифест (1924), а подоцна не се откажува од неговиот потпис.