Пишува: Бранко Тричковски

Секогаш кога нема да успее да се самоубие на еден начин, на Македонецот ќе му речат: пробај вака. Така и сега: откако не успеа да се утепа со старото име, со референдумот, со уставните измени и со новото име, некој му го препорача Гоцета: убаво јаже на кое може да се обеси.

И да сврши!

Дали бил Бугрин или Македонец?!

Гомбрович би рекол: по ѓаволите со Гоце и со сите претци, со нивната уметност, борба, големина, генијалност, вграденост во националната кауза, битни сме ние, нашите творечки потенцијали, остварувања, цели и идеали.

Што може денеска Гоце да направи за нас!?
Ништо, нормално!
Освен да не заебава, кочи, гњави и малтретира!?
Јебо вас Гоце.
Така би рекол Витолд.
А тој е многу паметен.
Така им рекол на Полјаците за Шопен, Мицкиевич, Кири, Пилсудски, Собјецки, Сјенкевич….

Замислете!?

Еве како тоа изгледа во една моја интерпретација:
Отсекогаш ме нервирало македонското детинесто, второстепено, средено и побожно, можеби, повеќе суеверно, светче. На тоа ја препишував македонската неподвижност во историјата. Македонската импотенција во културата… Тој народ без филозофија, без свесна историја, интелектуално мек, духовно плашлив, народ кој се одлучи само за “чесна” и “честита” уметност, расточен народ на лирски стихоклепци, на фолклорот, на пијанството, на глумците. Мојата дејност има за цел да го извлече македонскиот човек од сите второстепени стварности и да го соочи непосредно со вселената- па нека се снаоѓа како може. Сакам да му го растурам детството…

А не Гоце, па Гоце!
Бил Македонец.
Курац фини бил Македонец.

Да кажеш дека бил Македонец во денешна смисла, е исто како да кажеш дека користел Ајфони и видео врски со Централниот комитет.

Бил Бугарин.
Македонец бил во смисла во која сум јас Овчеполец.

Но, што од тоа.
Македонците прават голема грешка кога од Бугарите кои се бореле за Македонија, автоматски, по таа линија, прават Македонци и, второ, кога денешниот карактер на Македонија го проектираат во минатото и по таа линија извлекуваат заклучоци за што се борел Гоце. И не само Гоце, туку сите негови другари и соборци односно целото вмро со сите афилијации.

Сите се бореле за Македонија како бугарска земја.
Еднаш напишав: да веруваш дека вмро од Софија се борело за независна Македонија е исто како да веруваш дека Александар Вучиќ во Белград ја организирал УЧК да се бори за независно Косово!

Втора работа: во дуелот со Историјата и со историските противници, Македонецот редовно го бира оружјето со кое е најслаб: историските факти!
Ако работата се сведе на строго фактографско расчистување, а не на градење на синтеза и на нов почеток, ние ќе останеме без ништо или речиси без ништо. Се до 1941.

Тоа е тажно, се разбира, но помалку солзи ќе ни предизвикаат тие што отворено не соочуваат со оваа вистина отколку оние што ја кријат, сеедно дали тоа го прават затоа што се плашат од неа или затоа што не се во состојба да ја препознаат.

Како тргнала работата речиси сум сигурен дека Бугарите ќе побараат да им го вратиме и Денот на револуционерната борба на македонскиот народ, односно денот на формирањето на вмро, како најпозната бугарска организација за ослободување на Македонија.

Со право!

Идејата на оние што го утврдија како државен празник беше имено остварување на ваков ефект.

Кога ќе се заглавите во калта на дел од историјата, како нечиста легитимација на своето постоење, спасот не е во инаетењето!

Бугарите грешат во некои политички, па и културни аспекти на проблематиката, но не и во фактографијата.

Но, фактографијата не е се. Постои чудоредност и имагинариум кои знаат да бидат посилни од фактите. Инсистирањето на фактите не ја прави Бугарија супериорна, туку мала, привинциска, искомплексирана земја, неспособна да ги сфати новите реалности, новите моменти на историјата и да ги разбере правците на развојот.

Фактите можат да се свртат против нив и да ги претстават како инфериорна страна. Јас им препорачувам да бидат повнимателни. Како што на Македонците им препорачувам да бидат похрабри, поотворени, особено во идејата да се конституираат спротивно на својата предвоена историја, а не со помош на неа, затоа што со помош на неа само ќе заглават, како што, впрочем, заглавуваат.

Тоа е!
ВМРО е формирана како внатрешна организација за ослободување на Македонија за да се поштеди Бугарија од ризиците да биде обвинета за санстефанското нарушување на рамнотежата во корист на руските интереси, што било многу важно по берлинската ревизија на санстефанскиот договор.

Поделбите во вмро не се по национална основа, како што тврдеше македонската комунистичка историографија, туку по линија на тоа дали Бугарија треба да продолжи да се плаши или треба подиректно да интервенира во Македонија. Се разбира во организацијата и околу неа постепено зреат идеите за самостојност на Македонија врзо снова на критериуми кои се блиски до реална независност, но тие се повод за жестоки пресметки со илјадници жртви.

Во Народноослободителната борба и Антифашистичката револуција ги нема не само затоа што со решение на бугарската влада биле распуштени како организација, мислам некаде во 1934 година, туку и затоа што мислеле дека бугарското присусуство во Македонија е дефинитивно остварување на нивната мисија.

На некој начин ми е драго што одиме во насока која ги потврдува моите тези за лажната и во крајна линија опасна историска втемеленост на Македонија во митот за вмро, за опасната и смртоносна политичка концептуализација на тој мит во ликот на вмро-дпмне, драго ми е што се приближуваме до свеста дека тој вмровско-илинденски циклус е исцрпен или дека е пред исцрпување и дека без сериозна демонтажа на таа културолошко-чудоредна и идејно- политичка планина, не можеме да одиме напред, драго ми е што се доближуваме до моментот кога ќе мораме најсериозно да се прсметаме со самите себе.
Не со Бугарите и не со Грците.

Ние мораме да инсистираме на фактот дека сме изградиле нација а, не на туѓата или, во најмала рака, проблематична историска основа што сме ја вчудоредиле.

Кога велам дека мораме да се девмровизираме, јас не мислам дека треба чудовиштето да го исфрлиме од нашиот имагинариум. Не, само треба да го ослободиме од амбициите политички да се остварува. Тоа ќе биде доволно, а тука Бугарите можат да ни помогнат со некој шлепер документи.

loading...
Сподели на социјалните мрежи
  • gplus

TATKOVINA.INFO